تبلیغات
دانش ایرانی

دانش ایرانی
پیله ات را بگشای تو به اندازه پروانه شدن زیبایی 
نویسندگان
مک لوهان ازمشهورترین پیروان نظریات دیوید رایزمن است. او کانادایی است و پس از پایان تحصیلات مهندسی به ادبیات عصر الیزابت علاقمندی نشان داد .و رساله دکتری خود را در این زمینه نوشت . امروزه او را به عنوان پیشگویی فرزانه می شناسند . هر چند نظریات وی خالی از نظریه پردازیهای پندارگرایانه نیست و با نظرات موافق و مخالف بسیاری روبروست .

 


مشهورترین آثار وی:

 
 1- کهکشان گوتنبرگ

2- شناخت وسایل ارتباطی

3-جنبش های 1990

4- جنگ و صلح در دهکده جهانی

5-پیام و ماساژ 6-جنگ الکترونیک

6-برای درک رسانه ها

 

مک لوهان درواقع با دنباله روی از مارکس و با توجه به نقش تعیین کننده عوامل و شیوه های تولید در بحث مربوط به دیالتیک تاریخی می گوید: زندگی انسانها در آغاز برابر بود ، عده ای سوء استفاده کردند و نابرابری ایجاد شد و تنازع طبقاتی پدید آمد .

مک لوهان در اوایل دهه 1960 نظریه تحول تاریخی بر مبنای ارتباطات را طرح کرد وگفت : انسانها در جوامع اولیه ارتباطات صمیمانه ای داشتند . ارتباطات رو در رو برقرار و مبنا حواس انسانی بود . و تمام حواس انسان به کار گرفته می شد. وجود انسان کامل و اصیل نشان می داد .

مک لوهان می افزاید : وسیله همان پیام است یعنی صورت بر محتوی رجحان و برتری دارد وشیوه های نشرهر فرهنگ بر محتوی آن تاثیر دارد .

وی همچنین می گوید : وسایل ارتباطی امتداد حواس انسان است . همچنان که لباس امتداد پوست و دوچرخه امتداد پا است . عامل تحول این دیدگاه مک لوهان نظامها و شیوه های ارتباطی است . وی اساسا تمدن را امتداد حواس و رسانه را گسترش یافته حواس بشر می داند .

مک لوهان معتقد است در هر دوره تمدن بشر یکی از حواس بشر غلبه دارد :

 
1- دوره کهکشان شفاهی یا تمدن باستانی  : پیامها از طریق تسلط بیان و دریافت سمعی منتقل می شود به این دلیل حس غالب شنوایی است و در این عصر ارتباطات چهره به چهره و صمیمی است . فرد در این اوضاع و احوال مستقیما در محیط طبیعی خود قرار دارد و خود را با گروه اجتماعی خود یعنی قبیله ادغام می کند .

 
2-عصر تمدن بصری یا کهکشان گتنبرگ : در این عصر حس غالب بینایی است و به اعتقاد او موجبات جدایی انسان از محیط گرم روستایی شد و بدبختی ماشینی بشر آغاز می شود . به این دلیل که ارتباط افراد از طریق نشریات و کتابها به صورت مجزا و بی روح انجام می گیرد . ( عصر چاپی ، نخبه گرایی ، خرد گرایی ، فرد گرایی ، انسان گرایی ، ناسیونالیسم ، اصالت انسایت )

 
3-عصر کهکشان مارکونی یا تمدن الکترونیک: در این دوره مجددا حس شنوایی در آن غلبه می یابد . به نظر مک لوهان در این عصر مجددا تنوع اصالت بشر باز می گردد وجه فرهنگ مبتنی بر رسانه های الکترونیک جدید ، کسب اعتبار مجدد بیان شفاهی است . و از این جهت نوعی رجعت به وضع جامعه ابتدایی فاقد کتابت به شمار می آید . منتهی با تفاوت آشکار به نظر مک لوهان این امر رجعتی به نظام قبیله ای در یک سطح جهانی محسوب می شود  ( دهکده جهانی ).

 
مک لوهان در بخش دیگری از آراء خود رسانه ها را به دو گروه گرم و سرد تقسیم می کند. او رسانه های همه حسی را سرد و رسانه تک حسی را گرم می داند . در تعبیر دیگری رسانه های گرم را شامل آن ابزارهایی می داند که قادرند مفهوم مورد نظررا به کمک ذهن و تخیل مخاطب کامل کنند .اما در رسانه های سرد نمی توانند چنین امکانی را برای مخاطبان خود فراهم سازند . به این ترتیب رادیو گرم است چون شنونده سعی می کند آنچه را می شنود با تصورات خود در ذهنش تکمیل کند . در مقابل تلویزیون رسانه سرد است چون همه چیز را به بیننده نشان می دهد و جای فعالیت چندانی برای وی نمی گذارد.

وی در تفاوت بین سینما و تلویزیون می گوید : فیلم درسینما توسط چشمها دیده می شود اما در تلویزیون بیش از دیده شدن لمس می شود .

مک لوهان نسبت به تحولات تکنولوژی که رسانه ها دید کاملا خوشبینانه ای دارد و امیدوار است با پیشرفت های فنی بشر به یک جامعه آرمانی دست یابد که در آن همگان همه چیز بدانند .تحقق این امر به نظراو با رسانه های جمعی خواهد بود . او می گوید: اگرارشمیدوس نقطه اتکایی می خواست تا جهان را جابجا کند ، من رسانه ها را می خواهم تا جوامع را دگرگون کند .

 
انتقادهای وارده به مک لوهان :
 

1- تحولات تاریخی و پیدایش رسانه جدید باعث از بین رفتن رسانه های قدیمی نمیشود .

2-پیدایش جامعه آرمانی یا دهکده جهانی مک لوهان در وضعیتی است که ماهیتا با نظام قبیله ای نخست متفاوت است در این جا تسلط شرکت ها و انحصارات جدید در رسانه ها جایی برای صمیمیت و ارتباطاتی برابر باقی نمی گذارد .

3-مک لوهان جوامع کم سواد را جامعه سرد و جامعه اروپایی را گرم می نامد وی فناوری را کمدی الهی می خواند.
 

تلویزیون رسانه ای هوشمند است و انسان زاییده فنآوری زمان خود است .

 
وسایل گرم : عکس ، رادیو ، سینما ، کتاب ، سخنرانی ، الفبای صوتی ، فیلم ( تک حسی )

وسایل سرد : خط تصویری - تلفن - تلویزیون - سیمنار - گفتار ( همه حسی )

وسایل سرد نیاز به مشارکت دارند .

ژان کازنو می گوید : علی رغم ضعف استدلال و تخیلی بودن نمی توان نظریات مک لوهان را نادیده گرفت چون نظریات او در بعضی حوزه ها جدید و بدیع است .

حمید مولانا می گوید : نظریات مک لوهان که به صورت مکتب جبر فن آوری درآمده بود در سال 1960 از دو ضعف درونی رنج می برد :

1-به فنآوری به صورت مفرد تکیه می کند .

2-اعتقاد به جبر فن آوری صرفا بر شواهد تاریخی متکی است . و از خود هیچ نوع پویایی ندارد .

چارلز استاینبرگ نظرمک لوهان را که وسایل ارتباطی همه چیز است و محتوی مهم نیست به سخره می گیرد .

  نظرات مک لوهان و انیتس را به دلیل توجه زیاد به وسایل ارتباطی جبر تکنولوژی می گویند .

«مارشال مك  لوهان»، پرفسور مركز مطالعات رسانه  ای تورنتو و مطرح  كننده- مفهوم «دهكده- جهانی»، 21 ژوئیه 1911 در كانادا متولد شد و در 31 دسامبر 1980 درگذشت. برخی آثار تأثیر گذار «مك لوهان» عبارتند از: «كهكشان گوتنبرگ: شناخت انسان چاپی»، «برای درك رسانه ها»، «رسانه پیام است» و «جنگ و صلح در دهكده جهانی».
عبارت معروف وی «دهكده جهانی» این ایده را به ذهن می رساند كه رسانه های جمعی از طریق تأثیرات فرهنگی فراگیرشان، جهان را به اندازه یك دهكده تقلیل داده اند. فكر «دهكده جهانی» او در سال 1964 پایه گذاری شد و تا پایان حیاتش یعنی 15 سال بعد، همواره به دهكده جهانی اشاره می كرد و می گفت: اكنون دیگر كره زمین به وسیله رسانه های جدید آنقدر كوچك شده كه ابعاد یك دهكده را یافته است.

این در حالی است كه «مانوئل كاستلز» به صراحت می گوید: «دهكده جهانی» یك موضوع قوی و جالب توجه در زمان بیانش بود، یك پیش بینی كاملاً غلط بود. آن یك دهكده نیست، بلكه یك شبكه جهانی از كومه های شخصی است كه بسیار متفاوت است. اینترنت جوامع محلی را به جوامع جهانی تبدیل می كند كه این كار از طریق اتصال به موتورهای جستجوگر، اطلاعات فرا متنی با داده های متفاوت فراوان صورت می گیرد.
مك لوهان با جمله قصار خود كه «رسانه، پیام است» نیز اندیشه های بسیاری را به چالش طلبید. منظور وی از این جمله آن است كه پیامی كه از سوی هر شكل ارتباطات انتقال می یابد، اساساً تحت تأثیر رسانه ای است كه از طریق آن فرستاده شده است.

مك لوهان در این نظریه كه «وسیله ارتباطی همان پیام است»، آنقدر تندروی می كند كه گویا برای او وسیله ارتباطی، ارزش و اعتباری بیش از پیام یا محتوای ارتباط دارد. به همین دلیل، بسیاری از دانشمندان معاصر وی، او را طرد كردند.

مك لوهان نه تنها رسانه ها، بلكه جوامع میزبان رسانه ها را نیز به دو دسته گرم و سرد تقسیم می كند و ناخودآگاه برای فرهنگ و معنی های مخاطب نیز اهمیت بسیار قایل می شود.

او درباره علت نامگذاری وسایل سرد و گرم می نویسد: وقتی می گوییم فلان شخص نسبت به فلان موضوع گرایش سرد دارد، منظورمان این است كه چنان با آن یكی می شود، آنچنان نسبت به آن احساس علاقه و تعهد می كند كه گاهی اوقات بین او و موضوع فاصله و تفاوتی نمی توان قایل شد. من دو صنعت گرم و سرد را به طور متفاوت به كار گرفتم، زیرا در فرهنگ عامه بخصوص در بین جوانان، واقعاً سرد و گرم درست برخلاف معانی ظاهری آنها به كار برده می شود. وسیله ارتباطی گرم از نظر او وسیله ای است كه تنها یكی از حواس پنجگانه ما را در نهایت تكامل و قدرت به كار می گیرد. وقتی می گوییم یك چیز در مقابل حواس ما نهایت تكامل و وضوح خود را آشكار می سازد، مقصودمان این است كه تمام جزئیات آن دیده می شود و حس ما در برخورد با آنها نباید چیزی از خود مایه بگذارد و یا خلا موجود را پر كند. وسیله ارتباطی سرد، ضرورتاً دخالت و همكاری بیشتری از حواس مخاطب طلب می كند، در حالی كه مخاطب یا گیرنده پیام در مقابل وسیله ارتباطی گرم از این دخالت بی نیاز است و همكاری او به حداقل می رسد.رادیو یك وسیله ارتباطی گرم است. به هنگام شنیدن رادیو، شنونده خود را به دست آن می سپارد و به اصطلاح در آن غرق می شود. وی معتقد است، هنگامی كه رادیو به بازار كشورهای اروپایی و آمریكایی سرازیر شد و مورد استفاده وسیع قرار گرفت، تنها دو كشور انگلستان و ایالات متحده بر ضد اثرات ناگهانی و تكان دهنده آن واكسن مصونیت زده بودند.

مك لوهان، برخوردار بودن از سواد و شرایط یك اجتماع صنعتی را «واكسن مصونیت» می شناسد و می گوید: دیگر كشورها نتوانستند از شوك رادیو در امان باشند. رادیو دارای اثری است كه می توان آن را «جادوی قبیله ای» نامید.





طبقه بندی: پیشگامان ارتباطات،
[ پنجشنبه 3 اردیبهشت 1388 ] [ 05:53 ب.ظ ] [ لعیا محبوبی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام خوش آمدید...
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :